Thứ Ba, 5 tháng 11, 2019

Chái bếp của má


Hồi còn nhỏ, chị em tôi mỗi lần muốn kiếm má thường chạy vô bếp trước tiên, để được ôm chầm lấy má, hít hà cái mùi khói bếp cay cay, để được má dúi vô tay trái chuối, củ khoai hay miếng bánh mới nướng xong còn nóng hổi.
Vậy mà đã gần nửa thế kỷ kể từ lúc má tiếp nhận từ bà nội cái chái bếp như một giang san sau ngày má cùng ba nên duyên vợ chồng. Theo lời của má, cái bếp nói lên sự đảm đang của người nội trợ và nề nếp của mỗi gia đình. Bất kể nghèo giàu như thế nào nhưng cái bếp phải luôn ngăn nắp, sạch sẽ.



Không khí chộn rộn trong chái bếp lúc chiều tà luôn tượng trưng cho sự đầm ấm, sum vầy của mỗi gia đình mà cho dù có bao nhiêu bạc tiền đi nữa cũng không thể đánh đổi được.
Do phải nấu bằng củi, rơm rạ hoặc tro trấu cho nên chái bếp quê tôi thường được làm cái chái bếp riêng ra, cách biệt với gian nhà chính để khói, bồ hóng khỏi bay vô nhà.
Chái bếp thường áp vô tường và thông với cửa sau của ngôi nhà. Khung bếp được đóng bằng gỗ một cách vững chãi, chắc chắn, phía trên có mấy tấm gạch tàu đỏ au, láng bóng.


Trên bếp là 2 cái cà ràng cùng mấy thứ linh tinh khác như đồ gắp than, ống thổi lửa, cây đèn dầu … phía dưới chất đầy những hàng củi đã phơi khô. Sát bên cạnh là mớ lá dừa được bó gọn ghẽ để dành nhóm bếp. Trên tấm vách trước mặt cả dãy xoong, nồi, chảo được treo ngay hàng, thẳng lối.
Đương khi có của ăn của để hay lúc thiếu trước hụt sau, dù vui hay buồn, bất kể nắng mưa, nhờ bàn tay đảm đang của má mà chái bếp nhà tôi vẫn luôn đỏ lửa với những bữa cơm thắm đượm yêu thương.
Lạ ở chỗ quanh năm suốt tháng chẳng hề có bóng dáng của sơn hào hải vị mà chỉ toàn thịt cá ở cái chợ gần nhà cùng mớ rau, cải cây nhà lá vườn nhưng qua bàn tay má lại trở nên thơm ngon lạ lùng.
Cũng trong chái bếp ấy, chỉ có sự vén khéo tài tình của má mới có thể đáp ứng được khẩu vị cùng sở thích của từng người một trong gia đình. Con nít ghét lừa xương, lớn trọng một chút thích dòn dai trong khi người có tuổi lại ưa đồ ăn mềm, nấu kỹ. Trời nắng có canh rau giải nhiệt, ngày mưa thì ăn mắm với khô. Kẻ lạt miệng có ngay món canh chua, người đau yếu thì được tô cháo giải cảm…


Mỗi sáng, chị em tôi thường được má đánh thức bằng tiếng củi lửa tí tách, tiếng cơm sôi ùng ục và mùi cơm gạo mới thơm lừng từ chái bếp sau nhà. Trong ánh nắng mai, giữa những lớp khói mờ ảo, bóng dáng má tôi ẩn hiện chẳng khác nào những bà tiên trong chuyện cổ tích.
Chúng tôi hay nói vui rằng má chính là bà tiên trong chái bếp nhà mình do tài nấu nướng tuyệt vời, tuy không có đũa thần nhưng chỉ cần đũa bếp là xong hết mọi sự. Còn các bí kíp chắc là má đã giấu kỹ đâu đó trong chái bếp này chớ hổng đâu xa…
Thiệt tình là vậy, không chỉ các món ăn truyền thống mà bất kể các món Tây Tàu, chỉ cần nghe chỉ sơ qua là má có thể làm được. Từ cari Chà, thịt kho tàu, gà rô-ti, xiêm lo, bún Num Bò Chóc cho đến bún Thái, sushi, kim chi…
Trong chái bếp ấy, cho dù khói bụi mịt mù, bồ hóng đen kịt vậy mà những món ăn của má nấu lúc nào cũng ngon lành, sạch sẽ, tinh tươm.


Với má, chái bếp không chỉ là nơi nấu nướng mà còn là chỗ gặp gỡ, trò chuyện cùng những người hàng xóm thân tình như bác Tư, dì Năm, thím Bảy… Không ít lần buồn chuyện này nọ, má ngồi một mình ở đó nước mắt tuôn rơi. Hóa ra những sợi khói mỏng manh nơi chái bếp có thể giúp người ta che giấu những điều khó nói nên lời.
Theo thời gian, ngôi nhà xưa, chái bếp cũ cũng đã thay ngôi đổi chủ. Giang san đó giờ đây do em dâu tôi đảm đương. Sau nhiều lần sửa sang nhà cửa, cái chái bếp năm nào giờ như cái nhà kho chất đủ thứ phế liệu ngổn ngang trong đó.
Nhà bếp mới lắp kính sáng trưng đầy đủ tiện nghi cùng lò nướng, máy hút khói hiện đại khỏi chê. Không có khói nhưng thấy khóe mắt cay cay, biết tìm đâu ra cái chái bếp của ngày xa xưa…

CHUNG THANH HUY

Chủ Nhật, 7 tháng 7, 2019

Vẻ đẹp từ những ngôi nhà thờ hoang phế


      Trải dọc theo dãi đất hình chữ S, giữa hàng ngàn ngôi nhà thờ Công Giáo với vô vàn kiểu dáng khác biệt theo những trường phái kiến trúc Đông Tây kim cổ, đâu đó vẫn còn lưu lại vết tích của những ngôi nhà thờ hoang phế thầm lặng trong lớp bụi thời gian.

 Nhà thờ đổ trên núi Ba Vì
Lặng im trên độ cao 800m so với mực nước biển, giữa muôn vàn cây lá, nhà thờ đổ trên núi Ba Vì quanh năm như ẩn hiện giữa những lớp sương mờ huyền ảo. Khi xưa, nhà thờ là một hạng mục quan trọng thuộc khu nghĩ dưỡng của người Pháp bởi khí hậu ở nơi này vốn quanh năm mát mẻ. Nhiều năm không sử dụng nên nhà thờ chỉ còn lại những bức tường rêu phong cùng tháp chuông bên cạnh. Tuy nhiên vẫn phảng phất đâu đó vẻ đẹp hài hòa của một kiến trúc Công giáo giữa dưới táng rừng già. Nhà thờ như một bức tranh toát lên sự trầm lắng với màu xám của những bức tường, màu xanh của cây lá, của những lớp rêu, màu vàng của những tia nắng ban mai, màu trắng bạc của khói sương... Hằng chục năm qua, cây thập tự nơi cung thánh vẫn rực rỡ những tia sáng ấm áp như dấu chỉ của Tình Yêu Thiên Chúa luôn sưởi ấm những con tim lạnh giá và soi lối những bước chân lầm lạc quay về với nẻo chính đường ngay…  

Nhà thờ giáo họ Thánh Tâm, Gx. Xương Điền, Gp. Bùi Chu
Nằm chơ vơ bên bờ biển ở xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, Nam Định, là ngôi nhà thờ cũ của giáo họ Thánh Tâm thuộc giáo xứ Xương Điền, giáo phận Bùi Chu. Vốn dĩ, kiến trúc của nhà thờ đổ được thiết kế rất công phu, đẹp mắt và bên vững với những cửa vòm mềm mại, uyển chuyển. Những cột trụ cao đỡ lấy toàn bộ kiến trúc. Nhưng do sóng gió của biển đã và đang phá hủy, bào mòn công trình kiến trúc của nhà thờ đổ. Các họa tiết, kiến trúc bên trong nhà thờ đã bị phai mòn. Gạch xây đã bị lộ rõ sau thời gian bị vỡ vữa. Cây cỏ, rêu phong mọc đầy trên những bức tường của nhà thờ. Những dấu tích nay trơ trọi như những ốc đảo, trước sự bao quanh của nước biển. Tháp chuông của ngôi nhà thờ vẫn còn đó, uy nghi, cao vút hướng lên trời xanh như ngọn hải đăng để ngư dân định hướng trở về sau những chuyến ra khơi.

Nhà thờ cổ H’Bâu, Gp. Kontum
Phế tích nhà thờ cổ H'Bâu lại nằm dưới chân núi Chư Đang Ya hùng vĩ, thuộc làng Xõa huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai. Nhà thờ cổ H'Bâu được xây dựng vào năm 1909, phía trước nhà thờ còn ghi dòng chữ Hán: Kỷ Dậu niên (năm Kỷ Dậu). Xưa muốn vào được nơi đây phải vượt qua hai dãy núi Chư Jôr và Chư Nâm hiểm trở. Qua hơn một thế kỷ, do sự tàn phá của chiến tranh nên ngôi nhà thờ đã hư hại hoàn toàn, giờ chỉ là phế tích gồm tháp chuông và mặt trụ phía trước. Giữa không gian ấy, ta như nghe đâu đó vẫn còn vọng vang những tiếng chuông dội vào vách đá giữa thâm sâu đại ngàn. Dù trong làng đã xây dựng nhà thờ mới nhưng nhiều người J'rai vẫn ghé đến đây để dâng hoa và cầu nguyện mỗi ngày.

Nhà thờ Tam Tòa, Gp. Hà Tĩnh
Đó còn là vẻ đẹp từ những phế tích của nhà thờ Tam Tòa ở Quảng Bình, nhà thờ La Vang ở Quảng Trị hay nhà thờ Giang Sơn ở Buôn Mê Thuột…
Mỗi ngôi nhà thờ luôn gắn liền với mỗi câu chuyện dài của lịch sử nhưng lắm khi còn là những huyền thoại được thêu dệt thêm những chi tiết ly kỳ bởi nhiều biến cố đã xảy ra quá lâu thì chẳng thể nào kiểm chứng được. Có nơi, nhà thờ còn khá nguyên vẹn nhưng cũng có chỗ chỉ vươn lại vài bức tường loang lổ những vết đạn bom . Thế nhưng, tất cả đều toát lên vẻ thánh thiêng, trầm mặc của một nơi đã từng vọng ngân những lời kinh, tiếng hát tôn vinh Thiên Chúa của những con tim đầy tràn sốt mến.

 Nhà thờ La Vang, Tgp. Huế
Chính những phế tích ấy như nhắc nhớ cho chính tôi về thái độ ngạc nhiên đến sửng sốt của người Do Thái năm xưa khi nghe Chúa Giêsu tiên báo về ngày điêu tàn của đền thờ Giêrusalem (x.Lc 21, 5-6). Bởi lẽ đối với họ, đền thờ Giêrusalem, và là nơi Thiên Chúa ngự, là nhà cầu nguyện, là biểu tượng cho niềm vui, sự hãnh diện cho mọi dân tộc, là nơi hằng năm muôn dân tuôn về đó để mừng lễ. Ðền thờ được xây bằng đá quí, sừng sững trên ngọn đồi  được xem là nơi nương tựa vững chắc. Thế mà Chúa Giêsu lại tuyên bố sẽ có ngày nó bị tàn phá, không còn tảng đá nào trên tảng đá nào. Quả vậy, tất cả hóa thành sự thật khi ba mươi năm sau, người Rôma đem quân vây hãm và phá hủy đền thờ. Tất cả là một nhắc nhở con người ý thức bản chất thụ tạo yếu đuối và mỏng dòn của mình, đồng thời soi sáng cho con người biết chiều kích về ơn gọi của mình là nhờ cuộc khổ nạn và phục sinh của Chúa Kitô, các tín hữu được trở nên Đền Thờ của Thiên Chúa (x. 1 Cr 3, 16)
Tu viện bỏ hoang, Gp. Đà Lạt
Chúa Kitô là đá tảng góc tường (x. Cv 4,11) là đá tảng vững chắc để các tín hữu nương tựa và phát triển đền thờ tâm hồn của mình. Người ta không thể xây nhà trên một nền tảng không vững chắc, bởi khi có biến cố xảy ra, nhà sẽ bị sập (x. Mt 7,24-25). Ý thức điều này, thánh Phaolô đã đặt nền móng cho lời rao giảng của ngài trên nền tảng là Đức Kitô và nhắc nhở các tín hữu trong thư Côrintô rằng: “Không ai có thể đặt nền móng nào khác ngoài nền móng đã đặt sẵn là Đức Giê-su Ki-tô” (1Cr 3, 11). Nhưng không chỉ đặt nền móng mà thôi, các tín hữu còn được mời gọi bén rễ sâu và xây dựng đời mình trên nền tảng là Đức Kitô Giêsu (x. Cl 2,7). Các tín sẽ bén rễ sâu vào nền tảng là Đức Kitô bằng một đời sống lắng nghe và thực thi Lời Chúa (x. Mt 7,24) thay vì chỉ đua nhau xây nên những ngôi nhà thờ hoành tráng, phô trương.
Và như thế, dù là chiêm ngắm phế tích những ngôi nhà thờ hoang phế nhưng giúp tín hữu nâng tâm hồn lên cùng Chúa có lẽ vẫn tốt hơn nhiều công trình nguy nga, lộng lẫy mà lại cái cớ để người ta chia rẽ, nghi kỵ và xét đoán lẫn nhau… 

CHUNG THANH HUY

Thứ Hai, 18 tháng 2, 2019

Lễ hội bạo lực: chấn chỉnh được không?


Lễ hội dân gian là một nét đẹp thuộc về bản sắc văn hóa  từ bao đời nay đang rất cần được bảo tồn và phát huy một cách hiệu quả. Thế nhưng, trong nhiều lễ hội vẫn tái diễn nhiều điều bất cập khi lợn vẫn bị chém, bị vặt lông lấy hên  và hàng trăm thanh niên đã náo loạn sân đình, bao vây ban tổ chức đòi”cướp” phết cho bằng được…
Theo thống kê của cơ quan chức năng, hằng năm trên cả nước diễn ra hơn 8.000 lễ hội. Trong đó chỉ có 322 lễ hội lịch sử (chiếm tỷ lệ 4,5%), 544 lễ hội tôn giáo (6,8%), còn lại hơn 7.000 lễ hội dân gian (87,5%). Đó là chưa kể đến hàng ngàn hoạt động khác gần giống như lễ hội như về bản chất thì hoàn toàn khác. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế, khắp nơi đua nhau phục hồi và phát triển thêm hàng trăm lễ hội khác nhau mà đa phần vì mục đích lợi nhuận, thiếu chiều sâu văn hóa. Trong xu thế đó, có không ít lễ hội đang ít nhiều cổ võ cho hành vi bạo lực, sự cuồng tính…

Sau những phản ứng quyết liệt của dư luận, việc chém lợn ở làng Ném Thượng đã được thực hiện ở nơi kín đáo. Tuy nhiên, con vật vẫn bị giết một cách dã man và hàng trăm con người vẫn hồ hỡi lấy tiền thấm cho đẫm máu lợn, hông khô rồi mang về đặt trên đầu giường để cầu mong….được sự may mắn, sung túc trong cả năm.
Có gì hay ho hoặc gọi là tinh thần thượng võ khi hành hạ những con vật đang bị  trói chặt, bị cắt gân chân rồi sau cùng là đâm với chém?
Không thể vì lý do truyền thống hay phong tục để ngụy biện cho hành vi đâm trâu, chém lợn vẫn đang tiếp diễn một cách hết sức phản cảm. Bởi lẽ , sát tế con vật là một hình thức thay thế việc hiến tế mạng sống con người trong những giai đoạn nhất định của thời kỳ lịch sử. Lễ vật cúng bái trong các lễ hội cũng chỉ mang tính biểu tượng, hoàn toàn có thể thay thế vẫn không hề mất đi ý nghĩa. Đâu nhất thiết phải đâm chém con vật thật mới là lễ hội, mới thể hiện được sự tôn kính với thần, thánh. Chẳng có may mắn nào có thể đến được với người ta từ những sợi lông lợn hay cảnh tượng máu chảy, đầu rơi như vậy mỗi dịp đầu năm.   
Bất cập còn có thể thấy do tính chất lẫn quy mô tổ chức của các kỳ lễ hội. Ngày xưa đến với các cuộc hội hè đa phần là những người trong cùng thôn xóm hoặc một làng, xã nào đó. Dân làng đến để tôn kính vị thành hoàng của làng mình hoặc vị anh hung dân tộc nào đó đồng thời thăm hỏi, chuyện trò với những người thân quen, chòm xóm. Trong lúc ngày nay mỗi lễ hội có hàng nghìn người khắp nơi đổ về, không ai biết ai nên người ta cứ tha hồ tranh cướp, chen lấn, xô đẩy… Họ hào hứng trẩy hội nhưng lại hoàn toàn không biết đình, chùa, lễ hội mà mình tham gia tên gì và trong đó thờ ai. Điều để thể hiện sự thiếu hiểu biết về tín ngưỡng, tâm lý chạy theo đám đông, rập khuôn bắt chước. Nên cứ thi nhau làm những chuyện khó coi như tranh cướp lộc đầu năm, giẫm đạp lên bệ thờ, nhét tiền lẻ vào tay thần thánh, xả rác khắp nơi… Đó là chưa kể đến nạn buôn thần, bán thánh, xung quanh đình, chùa chẳng khác gì những cái chợ trời, đủ loại tệ nạn được dịp phát sinh.  
Tại sao cứ nhất định phải tranh với cướp mà không là xếp hàng theo thứ tự  khi những cái được gọi là “lộc thánh” ấy cũng chỉ mang giá trị biểu tượng, cái nào cũng như cái nấy, chẳng khác biệt là bao. Câu hỏi đặt ra là vì sao không ít người chấp nhận mất tiền bạc, thời gian để đổi lấy những điều mà họ cũng chẳng thể kiểm chứng được trong các lễ hội bát nháo và hỗn tạp như vậy? Theo tôi, thực trạng đó đang nói lên sự khủng hoảng niềm tin trong cuộc sống hôm nay. Không biết tin ai, tin vào điều gì, không còn phân biệt được chuyện đúng – sai. Cho nên việc cậy dựa vào thần thánh, tìm sự chở che của những thế lực siêu nhiên là điều tất yếu.
Và cứ thế, không ít người cứ hồn nhiên làm những hết sức phản cảm, dã man để cầu mong tìm kiếm tài lộc, sự bình an hay may mắn cho chính mình.
Theo các tổ chức Bảo vệ Động vật, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người chứng kiến hay trực tiếp thực hiện hành động tàn ác với động vật cũng có xu hướng bạo lực hơn đối với người khác trong cộng đồng.
Đăc biệt càng nguy hiểm hơn với trẻ nhỏ khi chúng chưa thể phân biệt đâu thật hay giả của một hành vi chém giết trong một lễ hội hay giữa đời thường. Đó là chưa nói đến thời đại công nghệ này càng khiến những hình ảnh phản cảm ấy có thể lan truyền khủng khiếp qua những chiếc smartphone có mặt khắp nơi.
Trong thực tế, có những lễ hội quy mô lớn, thu hút hàng triệu lượt người tham gia như lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu (Thủ Dầu Một), lễ hội Bà Chúa Xứ (Châu Đốc), lễ hội Núi Bà Đen (Tây Ninh), lễ giỗ Thiên Hộ Vương (Tháp Mười) được tổ chức khá bài bản, trật tự. Có nơi còn phục vụ miễn phí cơm chay nên hạn chế được nạn buôn bán xô bồ, chặt chém người tham dự. Chính sự phối hợp tổ chức, quản lý hiệu quả từ ban tổ chức đến chính quyền địa phương đã ít nhiều tác động, làm thay đổi ý thức người tham gia, hạn chế được hành vi lệch chuẩn của họ.
Năm 2019 là năm đầu tiên Nghị định 110/2018/NĐ-CP về quản lý và tổ chức lễ hội có hiệu lực, trong đó quy định rất rõ về chức năng và nhiệm vụ của các địa phương. Đã đến lúc những hành phản cảm, dã man, cổ võ bạo lực, không phù hợp với cuộc sông văn minh cần được mạnh dạn loại bỏ.
Tuy nhiên, để có được sự thay đổi từ nhận thức đến hành vi ứng xử của mỗi người khi tham gia lễ hội là một quá trình cần có thời gian. Thiết nghĩ các cơ quan chức năng, ban tổ chức cùng các địa phương cần thực hiện hiệu quả vai trò giáo dục, định hướng lẫn giám sát, kiểm tra của mình nhằm góp phần lành mạnh hóa các kỳ lễ hội.

                                                                               CHUNG THANH HUY


       https://tuoitre.vn/le-hoi-bao-luc-chan-chinh-duoc-khong-20190218153458318.htm

Thứ Năm, 1 tháng 11, 2018

Mỹ thuật Công Giáo: Làm lợi với nén bạc Chúa trao.


Trong giới Mỹ thuật Công Giáo Việt Nam, thầy Trần Quang Vinh là một nhân vật được khá nhiều người biết đến. Bởi lẽ không chỉ là một tu sĩ – điêu khắc gia (thuộc Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam) mà thầy còn giữ trong tay nhiều kỷ lục khá thú vị như:
-         Tu sĩ Công Giáo đầu tiên học hệ chính quy ngành Điêu Khắc, trường ĐH Mỹ Thuật Tp.HCM.
-         Sinh viên chính quy lớn tuổi nhất khi đậu vào trường (40 tuổi).
-         Đỗ thủ khoa đầu vào nghành Điêu Khắc,thủ khoa đầu ra của trường ĐH Mỹ thuật.
-         Tác phẩm được trưng bày tại Curia – Roma và bảo tàng Voker Đức.
-         Huy Chương Bạc triển lãm Mỹ Thuật toàn quốc 2010
-         Giải thưởng Hội Mỹ Thuật Tp.HCM
-         Và nhiều giải thưởng khác…


Thầy Trần Quang Vinh bên cạnh tác phẩm của mình.
Chung Thanh Huy: Hành trình của một tu sĩ  để trở thành sinh viên chính quy  ngành Điêu Khắc có lẽ không hề đơn giản phải không, thưa thầy?

Thầy Giuse Trần Quang Vinh: Thông thường người ta suy nghĩ những người hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật luôn lãng mạng, phóng khoáng, cuộc sống thiên về cảm xúc. Đồng thời họ kỳ vọng người tu sĩ phải như thế này, như thế khác. Cho nên người tu sĩ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật không phải lúc nào cũng được sự ủng hộ của những người có trách nhiệm.



Chung Thanh Huy: Ngày ấy thầy đã thuyết phục cha bề trên như thế nào để có thể vừa tu học mà vẫn theo đuổi đam mê của mình cho đến bây giờ?

Thầy Trần Quang Vinh: Tôi đã đơn sơ thưa với ngài rằng: “Thưa cha, ngày xưa con nhận biết Thiên Chúa qua tiếng ru của bố mẹ, qua các ảnh tượng do ông nội con là một nghệ nhân ở quê thực hiện, qua bảy thiên bổn ấu của Đức cha Đaminh Hồ Ngọc Cẩn…qua những gì thật đơn sơ và gần gũi nhưng lại luôn lắng đọng trong tâm trí con đến tận hôm nay chứ không phải những tổng luận thần học cao siêu. Thế thì tại sao chúng ta không  rao giảng Tin Mừng bằng con đường nghệ thuật qua những bài Thánh ca, những bức tranh đẹp… khi chọn hướng Mỹ thuật này con đã cầu nguyện và chọn cho mình một câu châm ngôn  “gặp gỡ Thiên Chúa trong nghệ thuật và qua nghệ thuật giới thiệu Thiên Chúa cho mọi người “ … tạ ơn Chúa là cha bề trên đã đồng ý.


Tuy nhiên thời điểm đó để vào được trường Đại học hệ chính quy thì ngoài khả năng học tập thì còn những tiêu chí khác nữa mà không phải ai cũng  có được. Cho nên tôi đã xin theo học lớp Mỹ Thuật Công Giáo do Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Bình và cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn thành lập. Lớp đã khai giảng được hơn một năm, nên tôi phải nhờ một người anh em trong dòng học trước một khóa bảo lãnh và cam kết tôi mới được vào học và tôi đã theo học ở lớp Mỹ thuật công giáo bốn năm rưỡi.

Năm 2005, tôi đỗ hệ chính quy ngành Điêu Khắc của trường ĐH Mỹ Thuật Tp.HCM  nên có nhiều cơ hội được học tập và sáng tác. Ban ngày đi học, buổi tối nhận sáng tác, trang trí cho các nhà thờ, nhằm thực tập mỹ thuật và tích lũy thêm kinh nghiệm chuyên môn đồng thời cũng có thêm chi phí trang trải cho việc học tập.

Chung Thanh Huy: Dường như người tu sĩ có nhiều thuận lợi hơn người khác khi sáng tác các tác phẩm Mỹ Thuật Công Giáo?

Thầy Trần Quang Vinh: Thuận lợi là khi chúng tôi có nhiều thời gian để cầu nguyện, chiêm niệm và nghiên cứu các nguồn tư liệu. Nhờ đó tác phẩm mới toát lên được cái hồn,có tinh thần và sự thánh thiêng. Kế đến là người tu sĩ không phải bận tâm chuyện gia đình, cơm áo gạo tiền như các nghệ sĩ bên ngoài nên họ chuyên tâm sáng tác chứ không bị thúc bách về mặt kinh tế.




Nhưng cũng có những khó khăn nhất định mà người tu sĩ phải xem lại cách cầu nguyện, cách sống thời gian làm việc... Phải tập cầu nguyện ngay trong sáng tác, trong xưởng làm việc,phải trò chuyện được với màu sắc,chất liệu như  đất, thạch cao ,gỗ ,đá...và chính các tác phẩm của mình, đó là “gặp gỡ Thiên Chúa trong nghệ thuật”. Bên cạnh đó, thời gian làm việc cũng là một khó khăn không nhỏ,nghệ sĩ phải cần nhiều thời gian để sáng tác nhưng tu sĩ cũng cần nhiều thời gian để chu toàn trách nhiệm đời tu, do đó các “tu nghệ sĩ” nhiều khi phải từ bỏ nhiều cơ hội ,nhiều cuộc chơi …                   
Chung Thanh Huy: Đâu là yếu tố để người nghệ sĩ thành công trong sáng tác?

Thầy Trần Quang Vinh: Năng khiếu là một chuyện nhưng anh phải có đam mê và hãy sống hết mình vì đam mê đó. Giới nghệ sĩ vẫn thường đùa với nhau là nghệ sĩ phải nghèo, đau khổ và cô đơn thì mới có thể sáng tác những tác phẩm để đời được. Với tôi chỉ cần có Chúa là đủ. Dù vui hay buồn, hạnh phúc hay khổ đau tôi vẫn luôn làm lợi với nén bạc Chúa trao.




Chung Thanh Huy: Thầy có nghĩ là Mỹ Thuật Công Giáo hiện nay đang phát triển theo con số các nhà thờ  được sửa chữa và xây dựng khắp nơi?

Thầy Trần Quang Vinh: Tôi cho là không, bởi mỹ thuật phải đánh giá dựa vào chất lượng chứ không dựa vào số lượng. Mỹ Thuật Công Giáo Việt Nam hiện nay có dấu hiệu chững lại trong lúc nền  Mỹ Thuật chung của xã hội đang tiến khá nhanh. Kiến trúc nhà thờ mới thường vẫn là Gothic, Roman hoặc cách điệu đôi chút và pha trộn tùy hứng nên còn nhàm chán chưa tìm được sự đột phá .Tuy nhiên vẫn có nhiều công trình nhà thờ mới đẹp ,đột phá và sáng tạo, mà vẫn đáp ứng tốt yêu cầu phụng vụ. Còn về tượng ảnh , chắc rằng là người trong nghành nên tôi bi quan nhiều hơn. Những năm gần đây tại trường Đại học Mỹ thuật .Tp HCM  sinh viên công giáo ở khoa hội họa còn nhiều người theo trong đó có các nữ tu ,còn khoa điêu khắc đã ít giờ lại càng ít hơn . Ở một nơi có truyền thống như Huế mà cách đây khoảng bốn năm khoa điêu khắc chỉ còn một đến hai sinh viên một khóa. Còn ở Đại học Mỹ thuật Tp. HCM chỉ tiêu cho khoa điêu khắc một khóa  là bảy sinh viên nhưng năm 2017 chỉ tuyển được ba sinh viên. Lớp trẻ hôm nay không còn tha thiết với cái nghành điêu khắc vất vả thì nhiều mà thành công chẳng có bao nhiêu. Nhìn vào tình hình chung của nghành điêu khắc ngoài xã hội hôm nay thì sẽ thấy ảnh hưởng của nó đến Mỹ thuật trong Giaó hội VN ngày mai, trong khi điêu khắc ứng dụng rất nhiều trong phụng vụ. Rồi đây các nhà chuyên môn sẽ ít, các thợ tượng sẽ nhiều,các tác phẩm sáng tạo mới đẹp có chất lượng sẽ ít, đắt… các bức tượng nhái,chép ,kém chất lượng sẽ nhiều, rẻ …

  Để Mỹ thuật công giáo Việt nam được phát triển ,chúng ta cần có sự quan tâm tới việc đào tạo nâng cao kiến thức thẩm mỹ nhất là cho giới tu sĩ để phục vụ sau này như cha An tôn Nguyễn Ngọc Sơn đã làm và đem lại kết quả tốt sau các khóa Mỹ thuật công giáo kéo dài khoảng hơn bảy năm. Nếu có thể được nên đưa môn mỹ thuật căn bản(không phải môn mỹ học) vào trong chương trình đào tạo tu sĩ như âm nhạc .Cần học hỏi và tiếp thu cái mới cái hay cái đẹp trong lãnh vực mỹ thuật của thế giới cũng như xã hội bên ngoài. Hằng năm trên thế giới cũng như ở Việt nam có rất nhiều cuộc triển lãm, trại sáng tác được tổ chức theo từng chủ đề,tạo các sân chơi quy tụ nghệ sĩ khắp nơi và đóng góp được nhiều tác phẩm đẹp, điều này anh em Mỹ thuật Đa minh đã làm rất tốt trong mười năm qua.Ở Ý hay Đức hàng năm họ có tổ chức triển lãm Hang đá Giáng Sinh và mời những nhà điêu khắc trên thế giới tham gia, tác phẩm đẹp sẽ được mua lại và chưng tại bảo tàng  . Điều này chúng ta có thể thực hiện được ở Việt nam, chẳng hạn tổ chức trại sáng tác tại Thánh địa La Vang hay các trung tâm Công giáo… với chủ đề Đức Mẹ Việt Nam hay Giáng Sinh Việt nam… Mời gọi nghệ sĩ không phân biệt tôn giáo tham gia sáng tác qua đó chúng ta sẽ có những tác phẩm mới ,đẹp làm phong phú thêm cho nền Mỹ thuật thánh Việt nam.

Chung Thanh Huy: Xin cảm ơn thầy đã có cuộc trò chuyện nhiều ý nghĩa này.




Thứ Ba, 14 tháng 8, 2018

Hội họa là phương tiện tuyệt vời để ngợi ca Thiên Chúa


“Trong Ánh Hào Quang” là một tác phẩm có ý nghĩa khá đặc biệt trong giới hội họa Công Giáo Việt Nam. Bởi lẽ tác phẩm là món quà đã được các Đức Cha trong Hội Đồng Giám Mục Việt Nam dâng tặng Đức Thánh Cha Gioan PhaoLô II trong chuyến Ad Limina năm 1990. Thật may mắn khi mới đây trong một lần trò chuyện, linh mục Trăng Thập Tự cho biết ngài có quen và vẫn giữ liên lạc với người họa sĩ sáng tác bức tranh ấy. Nhờ sự nối kết của cha mà chúng tôi mới có dịp thực hiện cuộc phỏng vấn này.


Họa Sĩ Nhã Phương

Chung Thanh Huy: Thưa họa sĩ Nhã Phương, theo cô thì đâu là sự khác biệt của một tác phẩm hội họa Công Giáo so với các tác phẩm hội họa khác ?

Họa sĩ Nhã Phương: Tác phẩm hội họa Công Giáo thường dùng hình ảnh, những câu chuyện trong Kinh Thánh, Lịch sử Cứu Độ để giới thiệu cho mọi người về chân dung của một Thiên Chúa. Nói  khác hơn, hội họa Công Giáo là phương tiện tuyệt vời để ca ngợi Thiên Chúa và đưa con người đến Chân, Thiện, Mỹ. Tranh Công Giáo thường có tính cách hướng thượng, tích cực và nhằm đưa con người đến gần Chúa hơn, chứ không nhằm diễn tả những ẩn khuất, những bế tắt không lối thoát, những bi quan, tiêu cực trong nội tâm hay trong đời sống.
Một số tác phẩm của họa sĩ Nhã Phương

       Chung Thanh Huy:
Được biết cô đã có nhiều tác phẩm hội họa Công Giáo đoạt các giải thưởng, đồng thời đang trưng bày tại Bảo tàng Công Giáo Vatican, Bảo tàng Công Giáo Vũng Tàu, Bảo tàng Mỹ thuật Tp.HCM.  Đặc biệt là tác phẩm đã được Hội Đồng Giám Mục Việt Nam dâng tặng Đức Thánh Cha Gioan PhaoLô II trong chuyến Ad Limina năm 1990. Xin cô chia sẻ về quá trình sáng tác những tác phẩm này.
Họa sĩ Nhã Phương: Nhân dịp Lễ Phong Thánh cho 117 vị Thánh Tử Đạo VN, tôi và mẹ của mình là họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đã được Hội đồng Giám mục Việt Nam yêu cầu sáng tác những bức tranh Công Giáo để kỷ niệm biến cố trọng đại này. Khi đó, Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Cha Antoine Nguyễn Ngọc Sơn, Cha Hiệu Dòng Đa Minh đã cung cấp cho chúng tôi những tập tài liệu về tiểu sử và hình ảnh về những vị Thánh này để hai mẹ con đọc và nghiên cứu trước khi sáng tác. Chúng tôi đã đọc và cầu nguyện khoảng một năm trước khi vẽ chung bức tranh lụa “Trong Ánh Hào Quang” (In The Halo)  thể hiện chân dung và trái tim Chúa Giê su, cùng chân dung 117 Vị Thánh Tử Đạo Việt Nam nằm trong ánh hào quang của Chúa. Tác phẩm này đã được Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô dâng tặng Đức cố Giáo Hoàng Gioan Phao Lô II trong chuyến Ad Limina vào tháng 11 năm 1990. Tranh đã được Đức cố Giáo Hoàng chúc phúc và hiện đang lưu giữ tại Bảo Tàng Công Giáo Vatican. Sau hơn mấy  mươi năm nhớ lại việc này, tôi vẫn thấy rất vui và được an ủi rất nhiều như là những ký ức đẹp trong đời.



Được Đức cố Tổng Giám Mục Phao lô và các Cha khuyến khích, tôi đã tiếp tục sáng tác 3 tác phẩm khác để dự thi Tranh Công Giáo Quốc Tế  (Prix de Missio 1996) do Missio, Đức tổ chức. Những bức tranh này sau đó đã dự triển lãm Tranh Công Giáo Quốc Tế, và tiền bán tranh đã được trao tặng hoàn toàn cho Missio.

Chung Thanh Huy: Người họa sĩ có lúc rơi vào tình trạng khủng hoảng, mất cảm hứng trong sáng tác. Cô đã từng rơi vào những tình huống như vậy chưa, và trong những tình huống ấy cô sẽ làm gì? 

Họa sĩ Nhã Phương:  Người họa sĩ không phải là một cái máy nên đôi khi mình cũng mất cảm hứng do cạn kiệt suy nghĩ hay đau yếu trong người.Tuy nhiên theo tôi, đó cũng là những giai đoạn cần cho mình, để bổ sung năng lượng, ngừng lại suy nghĩ. Trong cái nhìn đức tin thì đó là khoảng thời gian lắng đọng cần thiết để tôi nhìn lại mình và lắng nghe điều mà Thiên Chúa muốn nói cùng tôi.



Chung Thanh Huy:  Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống về hội họa, chắc hẳn đó là một bệ phóng cho sự thành công của cô trên con đường hoạt động nghệ thuật nhưng có khi nào cô cảm thấy đó là cái bóng quá lớn mà  bản thân cần phải vượt qua? 

Họa sĩ Nhã Phương:  Tôi không lấy làm quan trọng cái bóng của ai trong đường đời cũng như đường hội họa, dù là bóng của Mẹ, Cha hay gia đình. Mỗi người có lối vẽ riêng, có phong cách riêng, không ai giống ai. Tôi vẽ theo ý thích của mình, tìm hướng đi riêng cho mình, để tô đẹp cho đời và cho người, đồng thời vinh danh Đấng Tạo Hóa là nguồn của Chân,  Thiện, Mỹ. Tôi trân trọng và cảm thấy rất hạnh phúc được Cha Mẹ dạy dỗ, hướng dẫn trên đường nghệ thuật cũng như đường đời. Trên hết tất cả, Tôi luôn cảm tạ Hồng Ân Thiên Chúa đã cho mình được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống về hội họa.

       Chung Thanh Huy: Chân thành cảm ơn cô đã dành thời gian cho cuộc trò chuyện này. Kính chúc cô luôn tràn đầy ơn Thánh Chúa và cảm hứng sáng tác.
                                                                          CHUNG THANH HUY

        
       * Một số tác phẩm của họa sĩ Nhã Phương:


Trong ánh hào quang

Nhà thờ Sa Pa

Nhà Thờ Phát Diệm

Nhà Thờ Con gà - Đà Lạt

Dạy con cầu nguyện                         Nguyện cầu



Thanh cao 1                        Thanh cao 2



Thứ Hai, 11 tháng 6, 2018

Đừng nghĩ những gian lận nhỏ là chuyện... vặt!

Người Pháp vốn có câu: Hôm nay bạn lấy một quả trứng, ngày mai bạn lấy cả con gà”. Cho nên chúng ta cần phải lên tiếng khi  thói  ăn cắp đã và đang trở thành thói quen, thành chuyện bình thường đối với không ít người. Nhưng chính họ lại không ý thức rằng hành động đó đang bêu xấu hình ảnh và con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

Theo tôi, tật xấu ăn cắp xuất phát từ cái thói tham lam những cái không thuộc về mình, thiếu tính tự giác và không có lòng tự trọng.  
    
Có lẽ ai đã và đang có con em học các lớp tiểu học đều có mang cái cảm giác bực mình khi dụng cụ học tập của các con thường xuyên bị mất. Từ bút chì, bút mực cho đến cái tẩy, cây thước mới mua vài hôm đã mất. Mỗi năm học bị mất gần chục cây bút là chuyện bình thường. Không khó để tìm ra thủ phạm, tuy nhiên khi được mời đến để giáo viên trao đổi thì thường phụ huynh của các bé hay cầm nhầm đồ dùng của các bạn khác thường không hơp tác hoặc cho là ba cái chuyện con nít không đáng để bàn (?).

Có lần tôi đến trường đón con gái lúc trời chuẩn bị mưa, đang loay hoay chuẩn bị nón, áo cho con thì một bé gái không hiểu từ đâu xăm xăm chạy đến lấy cây dù của tôi đang để sát bên mang đến cho người phụ nữ đứng gần đó. Khi tôi bước đến hỏi vì sao chị ta lại kêu con mình tự nhiên lấy thứ không phải của mình như  vậy. Người phụ nữ ấy lớn tiếng cho rằng “Tưởng ai bỏ quên nên lấy xài chớ có gì đâu mà làm dữ vậy”  (?). Không ít lần nơi căn tin trường học, tôi chứng kiến những đứa con nhất quyết đòi trả lại số tiền thừa do người bán thối  nhầm trong khi cha mẹ lại không chỉ ngăn cản mà còn bực bội “sao mà ngu quá, tại người ta nhầm chứ có do mình đâu” (?)  

Tính thiếu trung thực và tham lam của không ít người được thể hiện ở các quầy phát hàng khuyến mãi trong siêu thị hoặc các lễ hội. Cha mẹ, con cái quay vòng xếp hàng 2,3 lần để lấy càng nhiều càng tốt. Gần đây nhất là chuyện bánh mì từ thiện trên đường, thay vì mỗi người tự giác lấy một ổ thì không ít kẻ mang bao đến lấy hàng chục ổ để…bán lại.

Chính những thói xấu cứ tưởng vặt vãnh ấy  là mầm mống để phát sinh những tệ nạn khác. Tôi đã từng nghe  anh bạn chia sẻ chính anh đã chứng kiến câu chuyện đáng xấu hổ cách gần 20 năm.  Đó là thời gian, đất nước bắt đầu mở cửa đón chào các nhà đầu tư khắp nơi. Trong số đó có một tập đoàn khá nổi tiếng về thực phẩm đã đầu tư một siêu thị khá lớn về quy mô lẫn diện tích trong định hướng sẽ phát triển thành chuỗi siêu thị khắp cả nước. Tuy nhiên dự án đã dở dang vì một lý do mà chính họ chứ từng đối mặt, đó là nạn ăn cắp hàng hóa được tổ chức có hệ thống và hết sức tinh vi chứ không còn là chuyện vặt vãnh. Đối tượng trực tiếp lấy cắp thường là trẻ em, phụ nữ hoặc người già nên khá nan giải mỗi lần bắt được tận tay. Không dừng lại ở đó, mỗi lần lực lượng bảo vệ siêu thị làm nghiêm, xử lý thích đáng đối với những trường hợp đó thì chính họ bị những người lạ mặt thường xuyên khủng bố. Nhẹ thì chửi bới qua điện thoại, nặng thì bị đón đường tông xe, gây sự.

Ăn cắp là một thói xấu khó bỏ. Lúc nhỏ thì ăn cắp cây trái của hàng xóm. Đi học thấy bút, thước của bạn bè đẹp hơn thì chôm về nhà để dành xài; đến lúc thi cử, làm luận văn thì ăn cắp kiến thức, chất xám của người khác. Ra trường đi làm lại tiếp tục ăn cắp nhưng bằng những hình thức tinh vi hơn. Công chức nhà nước ăn cắp giờ làm, công nhân thì ăn cắp vật liệu trong xưởng. Quen cái tính đó nên đi tới đâu, thấy ai sơ hở bất cứ thứ gì hễ tiện tay là ăn cắp về nhà. Đi ra nước ngoài cũng không chừa được cái tật xấu xa đó. Để rồi một số quốc gia lân cận đã viết hẳn những dòng chữ tiếng Việt ở những nơi du khách Viết Nam thường lui tới: “ Không lấy ô và giày của người khác để dùng”, “Ăn cắp vặt là phạm tội, nếu ăn cắp vặt thì bị phạt tù dưới 10 năm”, “Camera phòng chống tội phạm đang hoạt động”… Để rồi con cái học tập được điều gì hơn cái thói ăn cắp xấu xa đo. Một vòng tròn vay trả vậy mà không ít người cứ ngỡ mình hay, mình giỏi lại còn tự hào, tự đắc.

 Thói xấu ăn cắp được hình thành từ nhỏ, đã biến thành thói quen theo thời gian nên nhiều người không còn nhận ra thói xấu đó đã ảnh hưởng lớn đến xã hội, cả thể diện của một quốc gia. Cần nghiêm túc nhìn nhận vấn đề, để giáo dục một hệ trẻ luôn biết sống trung thực, tự giác và văn minh hơn những người đi trước như ông bà ta từng nói tre chỉ có thể uốn được lúc còn non.  


CHUNG THANH HUY

https://tuoitre.vn/dung-nghi-nhung-gian-lan-nho-la-chuyen-vat-20180609104351794.htm

Chái bếp của má

Hồi còn nhỏ, chị em tôi mỗi lần muốn kiếm  má  thường chạy vô bếp trước tiên, để được ôm chầm lấy má, hít hà cái mùi  khói bếp  cay cay, đ...