Thứ Năm, 1 tháng 11, 2018

Mỹ thuật Công Giáo: Làm lợi với nén bạc Chúa trao.


Trong giới Mỹ thuật Công Giáo Việt Nam, thầy Trần Quang Vinh là một nhân vật được khá nhiều người biết đến. Bởi lẽ không chỉ là một tu sĩ – điêu khắc gia (thuộc Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam) mà thầy còn giữ trong tay nhiều kỷ lục khá thú vị như:
-         Tu sĩ Công Giáo đầu tiên học hệ chính quy ngành Điêu Khắc, trường ĐH Mỹ Thuật Tp.HCM.
-         Sinh viên chính quy lớn tuổi nhất khi đậu vào trường (40 tuổi).
-         Đỗ thủ khoa đầu vào nghành Điêu Khắc,thủ khoa đầu ra của trường ĐH Mỹ thuật.
-         Tác phẩm được trưng bày tại Curia – Roma và bảo tàng Voker Đức.
-         Huy Chương Bạc triển lãm Mỹ Thuật toàn quốc 2010
-         Giải thưởng Hội Mỹ Thuật Tp.HCM
-         Và nhiều giải thưởng khác…


Thầy Trần Quang Vinh bên cạnh tác phẩm của mình.
Chung Thanh Huy: Hành trình của một tu sĩ  để trở thành sinh viên chính quy  ngành Điêu Khắc có lẽ không hề đơn giản phải không, thưa thầy?

Thầy Giuse Trần Quang Vinh: Thông thường người ta suy nghĩ những người hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật luôn lãng mạng, phóng khoáng, cuộc sống thiên về cảm xúc. Đồng thời họ kỳ vọng người tu sĩ phải như thế này, như thế khác. Cho nên người tu sĩ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật không phải lúc nào cũng được sự ủng hộ của những người có trách nhiệm.



Chung Thanh Huy: Ngày ấy thầy đã thuyết phục cha bề trên như thế nào để có thể vừa tu học mà vẫn theo đuổi đam mê của mình cho đến bây giờ?

Thầy Trần Quang Vinh: Tôi đã đơn sơ thưa với ngài rằng: “Thưa cha, ngày xưa con nhận biết Thiên Chúa qua tiếng ru của bố mẹ, qua các ảnh tượng do ông nội con là một nghệ nhân ở quê thực hiện, qua bảy thiên bổn ấu của Đức cha Đaminh Hồ Ngọc Cẩn…qua những gì thật đơn sơ và gần gũi nhưng lại luôn lắng đọng trong tâm trí con đến tận hôm nay chứ không phải những tổng luận thần học cao siêu. Thế thì tại sao chúng ta không  rao giảng Tin Mừng bằng con đường nghệ thuật qua những bài Thánh ca, những bức tranh đẹp… khi chọn hướng Mỹ thuật này con đã cầu nguyện và chọn cho mình một câu châm ngôn  “gặp gỡ Thiên Chúa trong nghệ thuật và qua nghệ thuật giới thiệu Thiên Chúa cho mọi người “ … tạ ơn Chúa là cha bề trên đã đồng ý.


Tuy nhiên thời điểm đó để vào được trường Đại học hệ chính quy thì ngoài khả năng học tập thì còn những tiêu chí khác nữa mà không phải ai cũng  có được. Cho nên tôi đã xin theo học lớp Mỹ Thuật Công Giáo do Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Bình và cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn thành lập. Lớp đã khai giảng được hơn một năm, nên tôi phải nhờ một người anh em trong dòng học trước một khóa bảo lãnh và cam kết tôi mới được vào học và tôi đã theo học ở lớp Mỹ thuật công giáo bốn năm rưỡi.

Năm 2005, tôi đỗ hệ chính quy ngành Điêu Khắc của trường ĐH Mỹ Thuật Tp.HCM  nên có nhiều cơ hội được học tập và sáng tác. Ban ngày đi học, buổi tối nhận sáng tác, trang trí cho các nhà thờ, nhằm thực tập mỹ thuật và tích lũy thêm kinh nghiệm chuyên môn đồng thời cũng có thêm chi phí trang trải cho việc học tập.

Chung Thanh Huy: Dường như người tu sĩ có nhiều thuận lợi hơn người khác khi sáng tác các tác phẩm Mỹ Thuật Công Giáo?

Thầy Trần Quang Vinh: Thuận lợi là khi chúng tôi có nhiều thời gian để cầu nguyện, chiêm niệm và nghiên cứu các nguồn tư liệu. Nhờ đó tác phẩm mới toát lên được cái hồn,có tinh thần và sự thánh thiêng. Kế đến là người tu sĩ không phải bận tâm chuyện gia đình, cơm áo gạo tiền như các nghệ sĩ bên ngoài nên họ chuyên tâm sáng tác chứ không bị thúc bách về mặt kinh tế.




Nhưng cũng có những khó khăn nhất định mà người tu sĩ phải xem lại cách cầu nguyện, cách sống thời gian làm việc... Phải tập cầu nguyện ngay trong sáng tác, trong xưởng làm việc,phải trò chuyện được với màu sắc,chất liệu như  đất, thạch cao ,gỗ ,đá...và chính các tác phẩm của mình, đó là “gặp gỡ Thiên Chúa trong nghệ thuật”. Bên cạnh đó, thời gian làm việc cũng là một khó khăn không nhỏ,nghệ sĩ phải cần nhiều thời gian để sáng tác nhưng tu sĩ cũng cần nhiều thời gian để chu toàn trách nhiệm đời tu, do đó các “tu nghệ sĩ” nhiều khi phải từ bỏ nhiều cơ hội ,nhiều cuộc chơi …                   
Chung Thanh Huy: Đâu là yếu tố để người nghệ sĩ thành công trong sáng tác?

Thầy Trần Quang Vinh: Năng khiếu là một chuyện nhưng anh phải có đam mê và hãy sống hết mình vì đam mê đó. Giới nghệ sĩ vẫn thường đùa với nhau là nghệ sĩ phải nghèo, đau khổ và cô đơn thì mới có thể sáng tác những tác phẩm để đời được. Với tôi chỉ cần có Chúa là đủ. Dù vui hay buồn, hạnh phúc hay khổ đau tôi vẫn luôn làm lợi với nén bạc Chúa trao.




Chung Thanh Huy: Thầy có nghĩ là Mỹ Thuật Công Giáo hiện nay đang phát triển theo con số các nhà thờ  được sửa chữa và xây dựng khắp nơi?

Thầy Trần Quang Vinh: Tôi cho là không, bởi mỹ thuật phải đánh giá dựa vào chất lượng chứ không dựa vào số lượng. Mỹ Thuật Công Giáo Việt Nam hiện nay có dấu hiệu chững lại trong lúc nền  Mỹ Thuật chung của xã hội đang tiến khá nhanh. Kiến trúc nhà thờ mới thường vẫn là Gothic, Roman hoặc cách điệu đôi chút và pha trộn tùy hứng nên còn nhàm chán chưa tìm được sự đột phá .Tuy nhiên vẫn có nhiều công trình nhà thờ mới đẹp ,đột phá và sáng tạo, mà vẫn đáp ứng tốt yêu cầu phụng vụ. Còn về tượng ảnh , chắc rằng là người trong nghành nên tôi bi quan nhiều hơn. Những năm gần đây tại trường Đại học Mỹ thuật .Tp HCM  sinh viên công giáo ở khoa hội họa còn nhiều người theo trong đó có các nữ tu ,còn khoa điêu khắc đã ít giờ lại càng ít hơn . Ở một nơi có truyền thống như Huế mà cách đây khoảng bốn năm khoa điêu khắc chỉ còn một đến hai sinh viên một khóa. Còn ở Đại học Mỹ thuật Tp. HCM chỉ tiêu cho khoa điêu khắc một khóa  là bảy sinh viên nhưng năm 2017 chỉ tuyển được ba sinh viên. Lớp trẻ hôm nay không còn tha thiết với cái nghành điêu khắc vất vả thì nhiều mà thành công chẳng có bao nhiêu. Nhìn vào tình hình chung của nghành điêu khắc ngoài xã hội hôm nay thì sẽ thấy ảnh hưởng của nó đến Mỹ thuật trong Giaó hội VN ngày mai, trong khi điêu khắc ứng dụng rất nhiều trong phụng vụ. Rồi đây các nhà chuyên môn sẽ ít, các thợ tượng sẽ nhiều,các tác phẩm sáng tạo mới đẹp có chất lượng sẽ ít, đắt… các bức tượng nhái,chép ,kém chất lượng sẽ nhiều, rẻ …

  Để Mỹ thuật công giáo Việt nam được phát triển ,chúng ta cần có sự quan tâm tới việc đào tạo nâng cao kiến thức thẩm mỹ nhất là cho giới tu sĩ để phục vụ sau này như cha An tôn Nguyễn Ngọc Sơn đã làm và đem lại kết quả tốt sau các khóa Mỹ thuật công giáo kéo dài khoảng hơn bảy năm. Nếu có thể được nên đưa môn mỹ thuật căn bản(không phải môn mỹ học) vào trong chương trình đào tạo tu sĩ như âm nhạc .Cần học hỏi và tiếp thu cái mới cái hay cái đẹp trong lãnh vực mỹ thuật của thế giới cũng như xã hội bên ngoài. Hằng năm trên thế giới cũng như ở Việt nam có rất nhiều cuộc triển lãm, trại sáng tác được tổ chức theo từng chủ đề,tạo các sân chơi quy tụ nghệ sĩ khắp nơi và đóng góp được nhiều tác phẩm đẹp, điều này anh em Mỹ thuật Đa minh đã làm rất tốt trong mười năm qua.Ở Ý hay Đức hàng năm họ có tổ chức triển lãm Hang đá Giáng Sinh và mời những nhà điêu khắc trên thế giới tham gia, tác phẩm đẹp sẽ được mua lại và chưng tại bảo tàng  . Điều này chúng ta có thể thực hiện được ở Việt nam, chẳng hạn tổ chức trại sáng tác tại Thánh địa La Vang hay các trung tâm Công giáo… với chủ đề Đức Mẹ Việt Nam hay Giáng Sinh Việt nam… Mời gọi nghệ sĩ không phân biệt tôn giáo tham gia sáng tác qua đó chúng ta sẽ có những tác phẩm mới ,đẹp làm phong phú thêm cho nền Mỹ thuật thánh Việt nam.

Chung Thanh Huy: Xin cảm ơn thầy đã có cuộc trò chuyện nhiều ý nghĩa này.




Thứ Hai, 1 tháng 10, 2018

Rác từ ý thức


Không khó  để nhận ra hiện nay tình trạng xả rác bừa bãi, thiếu ý thức đã và đang là một hiểm họa cho môi trường sống. Rác rến tràn lan từ thành thị cho đến nông thôn. Từ miền cao về đồng bằng ra tận miền biển. Đâu đâu cũng ngập tràn rác.
Tại các đô thị lớn, nhiều nơi do không được thu gom, xử lý đúng cách đã tạo nên những bãi rác khổng lồ với mùi hôi thối, ảnh hưởng nặng nề đến những người sinh sống xung quanh. Bất kể nơi đâu, từ bãi đất trống đến các công trình xây dựng dở dang hay một căn nhà đi vắng trong một thời gian đều có nguy cơ biến thành một bãi rác mới bất cứ lúc nào. Rác sinh hoạt, rác xây dựng hoặc rác từ các đồ nội thất cũ mạnh ai nấy vứt một cách vô ý thức, vô văn hóa…
 Ở các vùng nông thôn, người dân có thói quen vứt bừa bãi đủ loại chai lọ thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng. Lối sống thiếu ý thức của một bộ phận không nhỏ người dân sống ven kênh rạch, trên thuyền ghe tống thẳng rác rến, chất thải xuống sông rạch đã khiến môi trường nước nông thôn ngày càng ô nhiễm nặng nề. Trong khi đó, phần lớn các xã đảo vẫn chưa có hệ thống xử lý nước thải và rác theo đúng nghĩa nên không hiếm những bãi tắm cạnh ngay miệng cống xả đen ngòm, tanh tưởi. Rác thải thì kết thành vành đai khổng lồ dập dềnh quanh bờ biển theo thủy triều lên xuống.
Đó là chưa nói đến một tình trạng đáng buồn hiện nay tại các điểm du lịch mới, những cung đường trekking dù xa xôi cách trở mấy cũng nhanh chóng bị ô nhiễm bởi rác thải theo bước chân của nhiều du khách, của những phượt thủ thiếu ý thức.
Có nhiều nguyên nhân đưa tới thực trạng xả rác bừa bãi làm nhếch nhác nhiều nơi như hiện nay, nhưng theo tôi tựu trung gồm những nguyên nhân chính sau:
-  Ý thức kém, thậm chí vô ý thức của không ít người chỉ biết nghĩ đến bản thân, chỉ biết đến lợi ích bản thân khiến tình trạng ô nhiễm môi trường sống do xả rác bừa bãi càng thêm trầm trọng.
-   Việc phân loại rác tại nguồn đã không được thực hiện triệt để: Điều 82 Luật Bảo vệ môi trường 2014 quy định về yêu cầu bảo vệ môi trường đối với hộ gia đình đã nêu rõ việc phân loại rác. Tuy nhiên trong thực tế thiếu sự kiểm tra đôn đốc của những người có trách nhiệm. Đó là chưa nói đến một chủ trương đúng nhưng chưa được triển khai đồng bộ khi cho dù rác có được phân loại hay không thì cuối cùng đều được đổ chung vào một xe mang đi chôn lấp. Không phân loại rác tại nguồn cũng là nguyên nhân trực tiếp làm tăng nhanh lượng rác thải bởi lẽ  tất cả đều dồn chung thành một từ các loại rác có thể tái chế, rác sinh hoạt, rác thi công xây dựng, rác sản xuất…

- Lượng rác thải hằng năm tăng theo cấp số nhân, vượt quá năng lực xử lý của nghành vệ sinh đô thị. Như chia sẻ của ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM. Qua đó mỗi ngày bình quân cả thành phố thải ra 10.334 tấn rác nhưng con số được thu gom và xử lý dao động ở con số 8.000-8.500 tấn.
- Vẫn phải trông chờ các dự án xử lý rác hiện đại thay thế: Hàng loạt các dự án xử lý rác thành khí ga, điện, nhiệt, sx vật liệu tái chế, vật liệu xây dựng… nhưng mấy chục năm đã trôi qua biện pháp xử lý rác không có gì thay đổi, vẫn chỉ chôn lấp rồi xịt thuốc khử trùng (?)
- Xử phạt chưa nghiêm: Hành vi vứt rác không đúng nơi quy định có thể bị xử phạt theo Điều 20 Nghị định 155/2016/NĐ-CP với mức cao nhất từ 5-7 triệu đồng. Tuy nhiên vẫn chưa có nhiều trường hợp bị xử phạt đến nơi đến chốn từ đó nảy sinh tâm lý xem thường từ người vi phạm. Chúng ta hoàn toàn có thể chia sẻ dữ liệu từ hệ thống camera an ninh đã được trang bị nhiều nơi để kết hợp phạt nguội đối với các hành vi vứt rác bừa bãi không đúng nơi quy định, đổ trộm rác, vứt rác sang nhà người khác...
- Từ chỗ ngại va chạm đã biến chúng ta trở nên thỏa hiệp với cái xấu, hành động theo đám đông. Đã  bao giờ chúng ta tự hỏi mình đã quen sống chung với rác với ô nhiễm và thỏa hiệp với hành vi xả rác từ khi nào. Có thể chúng ta không vứt rác bừa bãi, ko đổ trộm sang nhà hàng xóm nhưng lại ngại không lên tiếng với hành vi sai trái của người khác vì sợ đụng chạm. Hoặc ngồi ăn ngay lề đường, tiếp tay cho những quán ăn nhếch nhác bày trên vỉa hè, miệng cống rãnh. Hay vô tư ăn uống ở những nơi mà giấy lau miệng, rau thừa, xương xẩu bị vứt tung tóe dưới chân thay vì phải bỏ gọn vào sọt đã đặt sẵn dưới chân bàn.  
                                                                                                                             C.T.H

Thứ Hai, 20 tháng 8, 2018

Truyện ngắn: Bão cạn


        Bầu trời trong xanh không một gợn mây, hàng dừa sát mé biển im lìm trong cái nắng chói chan. Ông Tư hít căng cái lồng ngực gầy khô rồi thở dài thườn thượt, nhớ lại chuyện cũ. Chớp mắt cái mà đã gần 50 năm kể từ ngày vợ chồng trôi dạt tới nơi này. Ngày đó đảo còn hoang sơ lắm, đi đâu cũng thấy màu xanh mướt của những rừng dừa bạt ngàn. Tôm cá thì nhiều vô kể, hổng cần đi đâu cho xa, chống cái thuyền thúng quanh quanh cái đảo này thôi cũng đủ kiếm ăn ngày ba bữa. Đất đai thì rẻ mạt, thiếu điều cho không. Cuộc sống bình yên lắm chớ không phải lo lắng đối phó với đủ thứ chuyện như bây giờ. Tuy không khá giả nhưng được cái sống ở đây chắc nhờ gió biển trong lành ai cũng khỏe khoắn ít khi bệnh tật. Ban ngày làm lụng tuy có chút vất vả nhưng tối về ngủ ngon thẳng cẳng. Nhà cũng có cửa nhưng không cần đóng vì có trộm cắp gì đâu.

Cũng đã từng theo tàu đi biển rồi bươn chải với đủ thứ nghề kiếm sống, cuối cùng vợ chồng ông trụ lại với nghề mần nước mắm này. Cái nghề không chỉ giúp ông mưu sinh mà còn có cái để nuôi nấng mấy đứa con ăn học nên người.


Đối với dân cư trên hòn đảo này thì ai cũng khiếp sợ những cơn bão biển. Ngày bão giông, biển đổi màu đen kịnh. Trên cao, dọc ngang những vệt sấm chớm ngoằn ngoèo xé nát nền trời xám ngắt. Phía dưới, những con sóng hung tợn hất tung mọi ghềnh đá. Cây cối rạp mình nghiêng ngã. Biển cuồng điên, xoá nhoà khoảng không vô tận giữa trời với nước. Biển dưỡng nuôi, vun đắp nhưng cũng chính biển huỷ diệt tất cả. Biển đưa người đi, rồi trong một ngày giông tố biển đã không đưa họ trở về. Biển chào đón con người rồi cũng chính biển xiết chặt, vùi sâu con người trong lòng đại dương sâu thẳm. Cơn bão đi qua, biết bao nhiêu nỗi đau ở lại. Tiếng khóc thê lương giữa cảnh hoang tàn, đổ nát. Cha mẹ khóc con, vợ khóc chồng và những tiếng khóc mồ côi ngơ ngác. Sau cơn bão, bãi biển thành bến đợi. Nơi chờ trông những cuộc trở về. Và rồi bãi tha ma cuối đảo lại nhiều thêm những ngôi mộ gió.  
Vậy mà có những cơn bão cạn đáng sợ gấp nhiều lần bão biển. Bão từ biển nếu dài lắm cũng chỉ một vài tiếng rồi cũng qua, biết trước thì chạy đi núp, nhà có sập thì còn làm lại được. Còn bão này, nhà không đỗ, người không chết  nhưng làm người ta hoang mang gấp bội, mất hết lòng tin, thậm chí tán gia bại sản. Đó là những cơn bão mà từ lúc thổi qua, nơi này xuất hiện ngày càng nhiều những tỷ phú. Bi đát ở chỗ cái giàu sang đó tới rồi đi vội vàng trong chớp mắt. Nhiều ngư dân cả đời gắn liền gắn liền với biển, qua một đêm tự dưng tiền bạc rủng rỉnh, ăn xài như đại gia. Tiền do trúng đất gấp nhiều lần trúng số. Ngặt một nỗi, bán đất thì dễ, tới lúc cầm tiền rồi thì khó mà mua được miếng khác. Tới chừng hết tiền, chỉ có nước đi ở nhờ, ở mướn. Nói đâu xa, Sáu Bảnh ở xóm dưới từ lúc có tiền lao vô cờ bạc, rượu chè, gái gú. Cuối cùng bỏ vợ con, dông tuốt vô đất liền với con nhỏ tiếp viên bia ôm đáng tuổi con cháu. Rồi vụ  nhà Tư Te, bán đất xong, mấy thằng con tập tành hút chích. Tiền bạc chia chát không đồng đều sao đó nên đôi ba bữa vác dao rượt ổng chạy rần trời. Cách đây mấy bữa, Tám Sính cùng vợ con khăn gói vô đất liền làm mướn kiếm sống. Cả nhà âm thầm ra đi vì ngại ngùng, xấu hổ. Mới ngày nào mang danh tỉ phú giờ đất cát không còn, nghề ngỗng cũng không.

Rừng trên đảo teo tóp dần dần. Đi đâu cũng thấy đất rừng bị băm nát, phân lô chờ giải toả để được đền bù. Mọi thứ bị khai thác cạn kiệt vì người ta làm du lịch. Những hàng phi lao ven biển bị đốn sạch nhường chỗ cho bãi tắm cao cấp, resort năm sao. Từ khi mất những bức tường xanh đó chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng làm cát bụi bay mịt mù vô tận làng trên, xóm dưới. Mỗi mùa giông bão đi qua bờ biển lại thêm nham nhở, tan hoang. Do không có nơi xử lý nên bao nhiêu rác đổ hết xuống biển. Rác  kết thành vành đai khổng lồ dập dền bao quanh đảo. Khi thuỷ triều xuống dọc bãi biển rác rến tràn lan.

Nhưng đau lòng nhất là cái vụ nước mắm nhiễm asen, a siết gì đó. Ban đầu cứ nghĩ là  ba cái tin đồn tào lao. Tới hồi báo chí cũng nhảy vô thì ông hiểu đó không phải là chuyện đùa. Bao đời nay, dân miệt này làm nước mắm theo cái cách cha ông để lại.Thùng để ủ nước mắm thường cao từ 2m tới 4 m, đường kính từ 1,5m đến 3m  được làm từ gỗ bời lời lấy ở trên núi. Mỗi thùng được niềng bằng 6 đến 8 sợi dây đai tùy theo thùng lớn hay nhỏ, mỗi sợi được quấn bằng cả trăm sợi song mây rừng. Mỗi thùng xài được trên 50 năm là chuyện thường. Cá cơm đánh bắt ngoài khơi lúc còn tươi rói được rửa sạch, vô muối, cho xuống hầm rồi chở về liền. Cá được chượp trong thùng gỗ theo tỉ lệ  cứ 3 cá thì 1 muối. Từ tháng thứ chín trở đi là rút nước, đảo cá, bơm nước đó vô lại, chờ thêm ba tháng nữa mới đem lọc năm , bảy lần cho tới khi trong vắt mới cho vô chai. Thử hỏi hoá chất ở đâu ra, làm sao có chất bảo quản vậy mà thiên hạ hùa nhau đồn đãi. Đã có người nào chết vì ăn nước mắm đâu? Dân đi bạn đánh cá miệt này ai lại chưa từng uống nước mắm trước khi lặn biển hoặc chữa đau bụng ?



 Mà đâu phải chỉ  mấy nhà thùng làm nước mắm khốn đốn đâu, tàu ghe đánh cá cơm cũng nghỉ đi biển, bạn hàng không mua, cơ sở muối cũng đình đốn. Đại lý trong đất liền gọi về than hàng không bán được, bị gỡ xuống kệ trong các siêu thị thiệt là bế tắt.Tội nhất là những người đi làm công, nhà thùng nghỉ, thất nghiệp đi phụ hồ, làm mướn, ai kêu gì làm nấy. Mấy ngày nay trên đảo nhà nào cũng đìu hiu, lặng lẽ như đám. Xứ làm nước mắm mà bây giờ mỗi lần ăn hủ tiếu, bún riêu người ta lấy nước tương ra xịt thì còn gì để nói nữa.

Theo ông tìm hiểu thì thiệt sự mình không phải là đất nước duy nhất biết “ăn” nước mắm đâu, lại càng không phải là nơi khai sinh ra cái thú nước cốt “thần thánh” này. Nhiều nước lân cận cũng dùng nước mắm nhưng cái cách sử dụng của họ khác lắm.Thì mấy đứa cháu lên mạng tìm tòi tư liệu này nọ rồi kể lại chớ ông đâu có rành ba cái vụ mạng miết gì.Tụi nó nói người Hàn Quốc dùng nước mắm để ướp kim chi, còn dân Thái thì chỉ dùng để chấm trong bữa ăn. Riêng đối với người Việt mình thì nước mắm không chỉ là thứ gia vị chính yếu mà còn là một món ăn hẳn hòi chớ có phải chơi đâu. Cũng chỉ từ nước mắm thôi, nhưng chỉ cần gia giảm, nêm nếm khác nhau mà dân mình đã sáng tạo ra nhiều loại nước chấm khác nhau để phù hợp với từng loại thức ăn. Chả giò ăn với nước mắm tỏi ớt, ốc thì phải ăn với nước mắm gừng, cá chiên giòn thì phải ăn với nước mắm me mới là đúng điệu. Những ngày mưa gió, bão bùng chỉ cần cái ơ nước mắm kho quẹt thôi cũng đủ cho tụi nhỏ mần hết nồi cơm. Nước mắm được xem là món “quốc hồn, quốc túy”, là thứ làm cho món ăn của người Việt mình khác xa và hấp dẫn hơn các nước khác. Vậy mà giờ đây mấy chục nhà thùng trên cái đảo này đang đứng trên bờ vực của tán gia bại sản vì nước mắm làm ra không ai thèm mua do những tin đồn thất thiệt…

*
*    *

Nắng tắt từ lâu, trời đã tối hẳn, ngoài xa biển đen sẫm, mịt mù. Ông Tư vẫn bất động trên mỏm đá. Nhịp sóng vỗ bờ cùng mùi gió biển ít ra cũng làm ông khuây khoả hơn. Về làm chi lại thấy đau lòng, cái cơ sở nước mắm của ông giờ chỉ còn mấy cái thùng gỗ im lìm, vắng lặng. Từ mé hàng dương có tiếng chó sủa mỗi lúc một gần cùng ánh đèn pin chập choạng. Ông Tư quay lại thấy thằng Đen chạy tới, nó vừa thở dốc vừa nói:
-                    -  Ông nội ngồi đây làm hại con chạy kiếm từ chiều tới giờ muốn đứt hơi luôn á…
-                     -  Chuyện gì mà gấp gáp dữ vậy, con cứ nghỉ mệt đi rồi từ từ nói cho nội nghe coi
-                   -  Tía con kêu ra báo cho ông nội mừng, trên truyền hình người ta nói nước mắm xứ mình không có nhiễm độc gì hết á.
        Ông Tư vỗ đùi khoái chí, đứng bật dậy hồ hỡi:
-                         -  Phải như vậy chớ, đúng là Trời cao có mắt. Thôi mình về lẹ đi con!

CHUNG THANH HUY

Thứ Ba, 14 tháng 8, 2018

Hội họa là phương tiện tuyệt vời để ngợi ca Thiên Chúa


“Trong Ánh Hào Quang” là một tác phẩm có ý nghĩa khá đặc biệt trong giới hội họa Công Giáo Việt Nam. Bởi lẽ tác phẩm là món quà đã được các Đức Cha trong Hội Đồng Giám Mục Việt Nam dâng tặng Đức Thánh Cha Gioan PhaoLô II trong chuyến Ad Limina năm 1990. Thật may mắn khi mới đây trong một lần trò chuyện, linh mục Trăng Thập Tự cho biết ngài có quen và vẫn giữ liên lạc với người họa sĩ sáng tác bức tranh ấy. Nhờ sự nối kết của cha mà chúng tôi mới có dịp thực hiện cuộc phỏng vấn này.


Họa Sĩ Nhã Phương

Chung Thanh Huy: Thưa họa sĩ Nhã Phương, theo cô thì đâu là sự khác biệt của một tác phẩm hội họa Công Giáo so với các tác phẩm hội họa khác ?

Họa sĩ Nhã Phương: Tác phẩm hội họa Công Giáo thường dùng hình ảnh, những câu chuyện trong Kinh Thánh, Lịch sử Cứu Độ để giới thiệu cho mọi người về chân dung của một Thiên Chúa. Nói  khác hơn, hội họa Công Giáo là phương tiện tuyệt vời để ca ngợi Thiên Chúa và đưa con người đến Chân, Thiện, Mỹ. Tranh Công Giáo thường có tính cách hướng thượng, tích cực và nhằm đưa con người đến gần Chúa hơn, chứ không nhằm diễn tả những ẩn khuất, những bế tắt không lối thoát, những bi quan, tiêu cực trong nội tâm hay trong đời sống.
Một số tác phẩm của họa sĩ Nhã Phương

Chung Thanh Huy:
Được biết cô đã có nhiều tác phẩm hội họa Công Giáo đoạt các giải thưởng và trưng bày trong các bảo tàng trên thế giới, đặc biệt là tác phẩm đã được Hội Đồng Giám Mục Việt Nam dâng tặng Đức Thánh Cha Gioan PhaoLô II trong chuyến Ad Limina năm 1990. Xin cô chia sẻ về quá trình sáng tác những tác phẩm này.
Họa sĩ Nhã Phương: Nhân dịp Lễ Phong Thánh cho 117 vị Thánh Tử Đạo VN, tôi và mẹ của mình là họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đã được Hội đồng Giám mục Việt Nam yêu cầu sáng tác những bức tranh Công Giáo để kỷ niệm biến cố trọng đại này. Khi đó, Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Cha Antoine Nguyễn Ngọc Sơn, Cha Hiệu Dòng Đa Minh đã cung cấp cho chúng tôi những tập tài liệu về tiểu sử và hình ảnh về những vị Thánh này để hai mẹ con đọc và nghiên cứu trước khi sáng tác. Chúng tôi đã đọc và cầu nguyện khoảng một năm trước khi vẽ chung bức tranh lụa “Trong Ánh Hào Quang” (In The Halo)  thể hiện chân dung và trái tim Chúa Giê su, cùng chân dung 117 Vị Thánh Tử Đạo Việt Nam nằm trong ánh hào quang của Chúa. Tác phẩm này đã được Đức cố Tổng Giám Mục Phaolô dâng tặng Đức cố Giáo Hoàng Gioan Phao Lô II trong chuyến Ad Limina vào tháng 11 năm 1990. Tranh đã được Đức cố Giáo Hoàng chúc phúc và hiện đang lưu giữ tại Bảo Tàng Vatican. Sau hơn mấy  mươi năm nhớ lại việc này, tôi vẫn thấy rất vui và được an ủi rất nhiều như là những ký ức đẹp trong đời.



Được Đức cố Tổng Giám Mục Phao lô và các Cha khuyến khích, tôi đã tiếp tục sáng tác 3 tác phẩm khác để dự thi Tranh Công Giáo Quốc Tế  (Prix de Missio 1996) do Missio, Đức tổ chức. Những bức tranh này sau đó đã dự triển lãm Tranh Công Giáo Quốc Tế, và tiền bán tranh đã được trao tặng hoàn toàn cho Missio.

Chung Thanh Huy: Người họa sĩ có lúc rơi vào tình trạng khủng hoảng, mất cảm hứng trong sáng tác. Cô đã từng rơi vào những tình huống như vậy chưa, và trong những tình huống ấy cô sẽ làm gì? 

Họa sĩ Nhã Phương:  Người họa sĩ không phải là một cái máy nên đôi khi mình cũng mất cảm hứng do cạn kiệt suy nghĩ hay đau yếu trong người.Tuy nhiên theo tôi, đó cũng là những giai đoạn cần cho mình, để bổ sung năng lượng, ngừng lại suy nghĩ. Trong cái nhìn đức tin thì đó là khoảng thời gian lắng đọng cần thiết để tôi nhìn lại mình và lắng nghe điều mà Thiên Chúa muốn nói cùng tôi.



Chung Thanh Huy:  Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống về hội họa, chắc hẳn đó là một bệ phóng cho sự thành công của cô trên con đường hoạt động nghệ thuật nhưng có khi nào cô cảm thấy đó là cái bóng quá lớn mà  bản thân cần phải vượt qua? 

Họa sĩ Nhã Phương:  Tôi không lấy làm quan trọng cái bóng của ai trong đường đời cũng như đường hội họa, dù là bóng của Mẹ, Cha hay gia đình. Mỗi người có lối vẽ riêng, có phong cách riêng, không ai giống ai. Tôi vẽ theo ý thích của mình, tìm hướng đi riêng cho mình, để tô đẹp cho đời và cho người, đồng thời vinh danh Đấng Tạo Hóa là nguồn của Chân,  Thiện, Mỹ. Tôi trân trọng và cảm thấy rất hạnh phúc được Cha Mẹ dạy dỗ, hướng dẫn trên đường nghệ thuật cũng như đường đời. Trên hết tất cả, Tôi luôn cảm tạ Hồng Ân Thiên Chúa đã cho mình được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống về hội họa.

       Chung Thanh Huy: Chân thành cảm ơn cô đã dành thời gian cho cuộc trò chuyện này. Kính chúc cô luôn tràn đầy ơn Thánh Chúa và cảm hứng sáng tác.
                                                                          CHUNG THANH HUY

        
* Một số tác phẩm của họa sĩ Nhã Phương:


Trong ánh hào quang

Nhà thờ Sa Pa

Nhà Thờ Phát Diệm

Nhà Thờ Con gà - Đà Lạt

Dạy con cầu nguyện                         Nguyện cầu



Thanh cao 1                        Thanh cao 2



Thứ Bảy, 14 tháng 7, 2018

Hai tiếng "mình ơi" !


Một nghịch đáng buồn khi hằng ngày chúng ta thường tỏ ra lịch sự, nhã nhặn với những người chỉ gặp có một lần trong khi với người đầu ấp, tay gối cả đời thì lại suồng sã, thậm chí thô lỗ trong lời ăn, tiếng nói.



Một người bạn là thẩm phán ở tòa án có lần chia sẻ về việc gặp gỡ để hòa giải các gia đình trước khi hôn. Chỉ trong một giờ đồng hồ mà cách xưng hô của họ thay đổi liên tục, từ anh – em đến cô – tôi  hay anh – tôi, chẳng mấy chốc thành ông – tôi hoặc bà – tôi, và cuối cùng là  mày – tao. Thường thì mỗi lần thay đổi cách xưng hô là mâu thuẫn được đẩy thêm lên một bậc nữa. Khi  đến đỉnh điểm của mày – tao cũng là lúc không thể cứu vãn.

Có người cho rằng miễn ăn ở thuận hòa là được chớ quan trọng gì đâu ba cái chuyện xưng hô. Tuy nhiên, xưng hô là một cách thể hiện tình cảm, sự tôn trọng nhau trong đời sống vợ chồng. Không quá lời khi cho rằng cách xưng hô chính thứ gia vị thiết yếu, một dạng vitamin cho cuộc sống vợ chồng thêm mặn nồng, là cách để giữ lửa yêu thương luôn nồng cháy, để tình cảm vợ chồng lúc nào cũng “tương kính như tân”. 

Tôi vẫn chưa quên ,ông bà nội tôi ngày đó, lúc nào cũng xưng hô tui – mình thay vì tui – ông hoặc tui – bà như những cặp vợ chồng già cùng tuổi. Hỏi hồi còn trẻ xưng hô làm sao, bà nội tôi cười móm mém, thì cũng y như vậy thôi, dù có bực tức hay giận hờn chuyện gì chỉ cần nghe hai tiếng “mình ơi” là cũng bỏ qua hết. Rồi ông nội tôi mất trước, nhiều đêm trong cơn mơ, nghe tiếng bà nội tôi gọi “mình ơi “…

CHUNG THANH HUY

Thứ Hai, 11 tháng 6, 2018

Đừng nghĩ những gian lận nhỏ là chuyện... vặt!

Người Pháp vốn có câu: Hôm nay bạn lấy một quả trứng, ngày mai bạn lấy cả con gà”. Cho nên chúng ta cần phải lên tiếng khi  thói  ăn cắp đã và đang trở thành thói quen, thành chuyện bình thường đối với không ít người. Nhưng chính họ lại không ý thức rằng hành động đó đang bêu xấu hình ảnh và con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

Theo tôi, tật xấu ăn cắp xuất phát từ cái thói tham lam những cái không thuộc về mình, thiếu tính tự giác và không có lòng tự trọng.  
    
Có lẽ ai đã và đang có con em học các lớp tiểu học đều có mang cái cảm giác bực mình khi dụng cụ học tập của các con thường xuyên bị mất. Từ bút chì, bút mực cho đến cái tẩy, cây thước mới mua vài hôm đã mất. Mỗi năm học bị mất gần chục cây bút là chuyện bình thường. Không khó để tìm ra thủ phạm, tuy nhiên khi được mời đến để giáo viên trao đổi thì thường phụ huynh của các bé hay cầm nhầm đồ dùng của các bạn khác thường không hơp tác hoặc cho là ba cái chuyện con nít không đáng để bàn (?).

Có lần tôi đến trường đón con gái lúc trời chuẩn bị mưa, đang loay hoay chuẩn bị nón, áo cho con thì một bé gái không hiểu từ đâu xăm xăm chạy đến lấy cây dù của tôi đang để sát bên mang đến cho người phụ nữ đứng gần đó. Khi tôi bước đến hỏi vì sao chị ta lại kêu con mình tự nhiên lấy thứ không phải của mình như  vậy. Người phụ nữ ấy lớn tiếng cho rằng “Tưởng ai bỏ quên nên lấy xài chớ có gì đâu mà làm dữ vậy”  (?). Không ít lần nơi căn tin trường học, tôi chứng kiến những đứa con nhất quyết đòi trả lại số tiền thừa do người bán thối  nhầm trong khi cha mẹ lại không chỉ ngăn cản mà còn bực bội “sao mà ngu quá, tại người ta nhầm chứ có do mình đâu” (?)  

Tính thiếu trung thực và tham lam của không ít người được thể hiện ở các quầy phát hàng khuyến mãi trong siêu thị hoặc các lễ hội. Cha mẹ, con cái quay vòng xếp hàng 2,3 lần để lấy càng nhiều càng tốt. Gần đây nhất là chuyện bánh mì từ thiện trên đường, thay vì mỗi người tự giác lấy một ổ thì không ít kẻ mang bao đến lấy hàng chục ổ để…bán lại.

Chính những thói xấu cứ tưởng vặt vãnh ấy  là mầm mống để phát sinh những tệ nạn khác. Tôi đã từng nghe  anh bạn chia sẻ chính anh đã chứng kiến câu chuyện đáng xấu hổ cách gần 20 năm.  Đó là thời gian, đất nước bắt đầu mở cửa đón chào các nhà đầu tư khắp nơi. Trong số đó có một tập đoàn khá nổi tiếng về thực phẩm đã đầu tư một siêu thị khá lớn về quy mô lẫn diện tích trong định hướng sẽ phát triển thành chuỗi siêu thị khắp cả nước. Tuy nhiên dự án đã dở dang vì một lý do mà chính họ chứ từng đối mặt, đó là nạn ăn cắp hàng hóa được tổ chức có hệ thống và hết sức tinh vi chứ không còn là chuyện vặt vãnh. Đối tượng trực tiếp lấy cắp thường là trẻ em, phụ nữ hoặc người già nên khá nan giải mỗi lần bắt được tận tay. Không dừng lại ở đó, mỗi lần lực lượng bảo vệ siêu thị làm nghiêm, xử lý thích đáng đối với những trường hợp đó thì chính họ bị những người lạ mặt thường xuyên khủng bố. Nhẹ thì chửi bới qua điện thoại, nặng thì bị đón đường tông xe, gây sự.

Ăn cắp là một thói xấu khó bỏ. Lúc nhỏ thì ăn cắp cây trái của hàng xóm. Đi học thấy bút, thước của bạn bè đẹp hơn thì chôm về nhà để dành xài; đến lúc thi cử, làm luận văn thì ăn cắp kiến thức, chất xám của người khác. Ra trường đi làm lại tiếp tục ăn cắp nhưng bằng những hình thức tinh vi hơn. Công chức nhà nước ăn cắp giờ làm, công nhân thì ăn cắp vật liệu trong xưởng. Quen cái tính đó nên đi tới đâu, thấy ai sơ hở bất cứ thứ gì hễ tiện tay là ăn cắp về nhà. Đi ra nước ngoài cũng không chừa được cái tật xấu xa đó. Để rồi một số quốc gia lân cận đã viết hẳn những dòng chữ tiếng Việt ở những nơi du khách Viết Nam thường lui tới: “ Không lấy ô và giày của người khác để dùng”, “Ăn cắp vặt là phạm tội, nếu ăn cắp vặt thì bị phạt tù dưới 10 năm”, “Camera phòng chống tội phạm đang hoạt động”… Để rồi con cái học tập được điều gì hơn cái thói ăn cắp xấu xa đo. Một vòng tròn vay trả vậy mà không ít người cứ ngỡ mình hay, mình giỏi lại còn tự hào, tự đắc.

 Thói xấu ăn cắp được hình thành từ nhỏ, đã biến thành thói quen theo thời gian nên nhiều người không còn nhận ra thói xấu đó đã ảnh hưởng lớn đến xã hội, cả thể diện của một quốc gia. Cần nghiêm túc nhìn nhận vấn đề, để giáo dục một hệ trẻ luôn biết sống trung thực, tự giác và văn minh hơn những người đi trước như ông bà ta từng nói tre chỉ có thể uốn được lúc còn non.  


CHUNG THANH HUY

https://tuoitre.vn/dung-nghi-nhung-gian-lan-nho-la-chuyen-vat-20180609104351794.htm

Chủ Nhật, 10 tháng 6, 2018

Bà lão & cô gái nơi phố biển và câu chuyện sẻ chia

Quán cà phê nằm bên vách núi với những con dốc thoai thoải chen lẫn đá và hoa cùng tầm nhìn hướng ra biển khơi. Đó là nơi tôi thường lui tới mỗi dịp trở về phố biển.  

Trong một lần đến đó theo thói quen vào buổi sáng tôi đã bắt gặp một hình ảnh thật dễ thương của cô gái trẻ cùng bà lão trên bậc tam cấp trước quán. Bà lão thường ngồi bán vé số chỗ đó, còn cô gái có lẽ du khách. Không hiểu họ trò chuyện điều gì nhưng niềm vui  dường như đang toát lên từ ánh mắt và những nụ cười…


 Càng ngạc nhiên hơn khi 2 tiếng sau, lúc tôi rời quán thấy họ còn ngồi đó say sưa với câu chuyện của mình trước ánh mắt tò mò của bao người qua lại. Mặc cho những người bạn đi cùng đang nhâm nhi cà phê trên con dốc cứ vọng xuống thúc giục, réo gọi vậy mà cô gái ấy vẫn say sưa hỏi han, trò chuyện rồi lấy máy ảnh ra chụp đủ kiểu cho bà. Như ngại làm phiền người khác nên thỉnh thoảng bà lão lại nhắc chừng cô gái trẻ ngồi sát vô để tránh lối đi, rồi lại tiếp tục câu chuyện vui vẻ của họ…

Mùa hè là khoảng thời gian thích hợp để nhiều người đi du lịch cùng người thân, gia đình hoặc bạn bè. Trong những chuyến đi đó mỗi người đều có những sở thích, mục đích khác nhau. Người thì muốn chinh phục những cung đường, những địa danh mới lạ; người lại muốn đi để nghỉ dưỡng và cũng không ít người muốn đi để đồng cảm, để sẻ chia.  

Nơi tôi làm việc, có một số bạn trẻ thường hẹn hò nhau vác balô lên đường khám phá mỗi dịp cuối tuần. Họ đã chuẩn bị trước khi lên đường cả tháng bằng việc quyên góp, vận động sự ủng hộ từ người thân, bạn bè lẫn đồng nghiệp để có được những phần quà trao tặng những người bất hạnh, kém may mắn. Bởi nơi đến của các nạn là những vùng sâu, vùng xa với những địa danh lạ lẫm. Ban đầu cũng không ít lời ra, tiếng vào về cái đám rỗi hơi thích vác tù và hàng tổng ấy. Nhưng với thời gian dường như các đồng nghiệp có tuổi như chúng tôi không chỉ ít ác cảm hơn mà còn trở nên các mạnh thường quân đắc lực cho những chuyến đi đó. Bởi lẽ chính chúng tôi như được vui lây với nụ cười hồn nhiên của những đứa bé lẫn nét mặt hớn hở của các cụ già khi cầm trên tay phần quà, chiếc áo ấm qua hình ảnh do các bạn chia sẻ trên trang cá nhân sau mỗi chuyến đi. Có khi lâu quá không thấy các bạn kêu goi, quyên góp, các đồng nghiệp có tuổi lại lên tiếng nhắc nhở để có dịp tiếp tục ủng hộ.

Khi được hỏi lý do nào khiến những chuyến đi ấy không chỉ vui mà còn  ý nghĩa như vậy, các bạn trẻ đã thật lòng chia sẻ “ Người ta cứ hay đổ lỗi không có thời gian để rồi đến trong vội vã rồi lại vội vã ra đi mà ít khi trải nghiệm những điều mới mẻ, thú vị trong mỗi chuyến đi. Khi quan tâm và sẻ chia cùng mọi người chúng ta sẽ cảm nhận được rất nhiều điều bổ ích hơn là khi đặt chân đến đâu cũng chỉ mãi mê selfie, check-in như một cách chứng tỏ sự sành điệu của mình”.

Một câu nói đáng để suy nghĩ  trước khi mỗi chúng ta vác balô lên vai chuẩn bị cho một hành trình đi đây đi đó.

                                                                                                                  CHUNG THANH HUY

Mỹ thuật Công Giáo: Làm lợi với nén bạc Chúa trao.

Trong giới Mỹ thuật Công Giáo Việt Nam, thầy Trần Quang Vinh là một nhân vật được khá nhiều người biết đến. Bởi lẽ không chỉ là một tu sĩ ...